•  

    تاثیرخوراکی گیاه اب بشقابی بردرد و بهبودی زخم سوختگی

    گیاه اب بشقاب

    Centella asiatica (L.) از جمله گیاهان دارویی ارزشمند، پرمصرف و محبوب در سراسر دنیا است که در خاورمیانه، اروپا و آمریکا دارای محبوبیت فراوانی است و با نام‌های mandukparni ،Indian pennywort   و یا gotu kola نیز شناخته می‌شود. در واقع هزاران سال است که از این گیاه به عنوان یک داروی مفید و موثر در سنت آیورودا هند (Ayurvedic) استفاده می‌شود و از 2000 سال پیش تا کنون در چین نیز به عنوان "Miracle elixirs of life" مورد استفاده قرار می‌گیرد (8، 5، 20).  علاوه بر این، نام این گیاه در فارماکوپه گیاهان دارویی هند، همئوپاتی آلمان (GHP)، اروپا و جمهوری چین آورده شده است (7، 14).

    همانطور که گفته شد، در پزشکی سنتی هند، از  Centella  asiatica (L.)به عنوان یک تونیک مغذی یاد شده و از آن برای درمان آسم، برونشیت، ورم، پیل پایی، عفونت معده، مشکلات کلیه، جزام، بیماری‌های پوستی و التهاب میزراه استفاده می‌شود. همچنین ذکر شده است که این گیاه دارای خواص ضد باکتری، ضد قارچی، ضد انعقادی، ضد التهابی، ضد استرس، فعالیت ضد توبولوزیس و بهبود زخم می باشد (4، 6، 9، 12، 13). Centella متعلق به خانواده Umbelliferae (Apiaceae) و دارای 40 گونه در سراسر جهان است که در این بین، گونه Centella asiatica (L.)  اغلب در نواحی گرمسیری و نیمه گرمسیری و مرطوب جهان از ارتفاع صفر تا 2000 متر رویش دارد (4). پراکنش این گیاه در هر 2 نیمکره زمین شامل هند، سریلانکا، جنوب غرب آسیا، اغلب نواحی چین، مکزیک، جنوب غرب آمریکا، ونزوئلا و ماداگاسکار می‌باشد (7، 21).

     

     Centella asiatica (L.) گیاه چند ساله با ساقه‌های خزنده، در محل گره‌ها مولد ریشه، کرکدار، منشعب. برگ‌ها گروهی (دسته‌ای)، به قطر 1-5 سانتیمتر، دایره‌ای – کلیوی شکل، 7-9 رگبرگی، به طور منظم کنگره‌ای، سینوس قاعده‌ای عمیق و کم و بیش با دهانه باز، دمبرگ‌ها 2-10 بار بلندتر از پهنک، اصولا در سطح فوقانی کرکدار. دم گل‌آذین ها 2-4 تایی در میان برگ‌های گروهی، گل‌های هر کپه 2-4 تایی، گل‌ها تقریبا بدون دمگل، قرمز رنگ، گلبرگ‌ها به طور 5/1 میلیمتر، پرچم‌ها به اندازه نصف اندازه گلبرگ‌ها. میوه‌ها قهوه‌ای، به طول 3 میلیمتر، به عرض 3-4 میلیمتر، ضخامت 1 میلیمتر، پره‌دار، با پره‌های جانبی مشبک (1).

     

    سوختگی پوست

    سوختگی اسیب وارده به پوست یاسایربافت هاوعضلات است وزمانی رخ میدهد که تمام یابرخی از سلولها در مواجهه با مایعات داغ،جامدات ، شعله اتش، امواج رادیواکتیو ، برق  وموادشیمیایی تخریب شوند(1).

    این اسیب مساله ای رایج ومهم درسلامت عمومی(2) که می تواند عوارض جبران ناپذیری بر پیکره ی فرد و خانواده  وارد سازد(3)واز پرهزینه ترین و مشکل سازترین صدمات حیطه پزشکی و بدترین تراژدی است که فرد میتواندآن را تجربه کند (4).

    طبق گزارش سازمان  بهداشت جهانی سالانه تقریبآ 11میلیون نفر  درجهان دچارسوختگی می شوندکه نیاز به مراقبت پزشکی دارند، این امارنشان میدهدسوختگی بعد از حوادث ترافیکی , سقوط ازارتفاع ونزاع ودرگیری بین افراد در رده چهارم حوادث قرار دارد( 5 ) و حدود12-5 درصد تروماها در جهان راشامل میشود(6).همچنین این مشکل  سبب ازبین رفتن بیش از18میلیون روز ازسالهای مفید زندگی ومرگ بیش از265هزارنفردردنیا می شود(7).

    درایالت متحده سالانه 1 میلیون سوختگی اتفاق می افتد که تقریبآ 486 هزارنفر به خدمات پزشکی نیاز پیدا می کنند؛ این مشکل پنجمین علت مرگ ومیرناشی ازصدمات غیر عمدی  در این کشور محسوب می شود(8).

    درایران سوختگی رتبه 13 را درمیان بار مراجعه بیماری های سالیانه داشته ودر بین 20 بیماری که بالاترین رتبه را از نظرمیزان مرگ ومیر و ناتوانی را دارند درمردان رتبه 11 و در زنان رتبه 10 را دارد(9).

    سوختگی  یکی از شایع ترین معضلات بشر در طول تاریخ است که میتواند زندگی فرد را از نظر جسمی ، روانی ، اجتماعی  واقتصادی تحت تاثیر قرار دهد.درد،زخم ، ناتوانی و  محدودیت حرکت از عوارض جسمی کوتاه مدت؛ واسکار هایپرتروفیک از مهمترین پیامدهای درازمدت ان است(10,11)

    عوارض روانی سوختگی نیز شامل ؛اضطراب ، استرس ، اختلال عاطفی و  مشکلات روانی حاصل و حتی گاهی اوقات منجر به طولانی شدن روند بازگشت به کار و از تغییر در ظاهر فرد میباشد که این مشکلات مانع از توانبخشی شده(12) فعالیت های اجتماعی برای سالیان متمادی  و بروز مشکلات  اقتصادی - اجتماعی میگردد ( 13).

    درد  سوختگی ؛ مشکلی است که اززمان بروز تابازتوانی وجودداشته ویک چالش محسوب میشود (14). در مرحله حاد سوختگی ، دردوسوزش مساله ای عذاب اوردر درمان زخم بوده و حتی گاهی غیرقابل تحمل است(10,15) .اغلب بیماران با هر عمق و درجه ای از سوختگی دردرا تجربه  میکنند (16)علاوه برزخم، اقدامات درمانی طراحی شده جهت درمان آن، نظیر:  شستشو و پانسمان های روزانه،دبریدمان های مکرر و جراحی، فیزیوتراپی و پیوند پوست در ایجاد و تشدید درد موثر هستند(17 ) .

    درد حین تعویض پانسمان منجربه تبعات جسمی و روانی متعددی می شود؛ از جمله زخم معده، افت فشارخون و بی اختیاری ادرار (6).  علاوه بر آن ، درد بر ترمیم زخم ، اشتها ، فعالیت های روزانه و کیفیت زندگی تاثیر منفی دارد (14) بنابراین کنترل ناکافی ان می تواند  بر روند درمان تاثیرات سوئی داشته (18)ومنجر به تبدیل درد حاد به مزمن می شود(19)که درد مزمن خود پیامدهای غیرقابل جبرانی در زندگی روزانه دارد ؛از جمله: اضطراب،افسردگی،اختلال خواب ومختل شدن روابط بین فردی (20).                                                

    علیرغم پیشرفت های اخیر در زمینه مراقبت از بیماران دارای  سوختگی، مدیریت نامناسب درد هنوز وجود دارد که  شاید علت آن  ماهیت پیچیده ی درد و اطلاعات ناکافی کارکنان درمانی باشد(4). محدودیت پرستاران بخش سوختگی نیز در کنترل دارویی درد منجر به مدیریت ناکافی درد این بیماران شده است؛ و این درحالی است که کنترل موثر درد یکی از اصول مهم مراقبت از بیماران سوختگی ازابتدای بروز تا نوتوانی بلند مدت است( 15).

    علاوه بر ترس از وابستگی به مخدرها ،این داروها با عوارض جانبی متعددی از جمله  تضعیف مرکز تنفس، تهوع، استفراغ ، یبوست واختلالات گوارشی همراه هستند(15)  البته گزارشاتی مبنی بر کنترل ناکافی درد توسط این دسته از داروها نیزاعلام شده است. استفاده طولانی مدت از پتدین به علت سمیت کبدی ومصرف متادون نیز به دلیل گرانی محدودیت دارد . داروهایی همچون کتامین و پروپوفول  نیز، بدلیل عوارضی که بر علاِیم حیاتی ایجاد می کنند  نمیتوانند برای کنترل درد حین  پانسمان به کارروند (15).

     امروزه  علاوه بر روش های دارویی( مخدر و غیر مخدر ) برای کنترل درد بیماران سوختگی ، از روش های غیردارویی نیز استفاده میشود(22). بررسی های متعددی در خصوص روش های غیر دارویی کنترل درد در بیماران دچار سوختگی صورت گرفته است که از آن جمله می توان به تاثیرموسیقی، ماساژ(19)،  آروماتراپی(23)،  تکنیک های تنفسی (24),  تحریک الکتریکی عصب [1]ازطریق پوست (21)،و ارتباط درمانی(25)اشاره نمود.همچنین تحقیقات نشان داده استفاده از داروهای گیاهی در تسکین دردبه علت عوارض کمتر نسبت به داروهای شیمیایی ووجود ترکیباتی مانند فلاونوییدها ،ترکیبات فنلی ،الکالوِییدی واسیدهای ارگانیک که از تشکیل انزیم سیکلو اکسیژناز جلوگیری کرده ودر نتیجه باعث مهار پروستاگلاندین ها و کاستن درد میشوند موثراست. (26)

    زخم سوختگی از جمله زخم های منحصر به فردی است که به علت نیاز به درمان طولانی مدت ؛ عوارض ناخوشایند و حتی مرگباری  را  دارد(27)

    تاخیردر ترمیم زخم میتواند عوارض کوتاه مدت وبلندمدت زیادی داشته باشد که مهمترین انهاعفونت (28)و اسکار سوختگی است . عفونت ؛برروند ترمیم موضعی تاثیر گذاشته وباعث بروز پاسخ های التهابی سیستمیک وایمونولوژیک شده در نتیجه میتواند سبب تهدید وبروز سپسیس[2] ونارسایی جند عضوی شود. (29)علاوه برآن طولانی شدن روند ترمیم و بی حرکتی حاصل از آن، میتواند سبب کوتاه شدن  دامنه حرکت مفصل واختلال عملکرد عضو شود(30) از اینرو اپیتلیزاسیون سریع برای بازگرداندن عملکردپوست و جلوگیری از عوارض حاصله، ضروری است(31). تسریع درروند  بهبودی زخم می تواند طول مدت ودفعات بستری راکاهش دهد(32,33).

    امروزه پانسمان با سیلور یکی از درمانهای استاندارد  بر ای سوختگی های عمیق و موضعی است  که البته در بعضی از گونه های باکتری ها مقاومت به سیلور می تواند رخ دهد. همچنین  مدت  استفاده از این دارو  در درمان سوختگی محدود بوده؛  چون نقره موجود در آن می تواند اثر سمی بر کراتینوسیت ها داشته و بهبود زخم را به تعویق اندازد(28). از اینرو ترمیم زخم سوختگی همچنان یک چالش دراین بیماران محسوب می شود ( 34) .

    اخیرا استفاده از گیاهان دارویی جهت کنترل ودرمان بیماریها مورد توجه زیادی قرار گرفته است. بررسی ها نشان می دهند  بیش از 80% مردم دنیا از گیاهان دارویی استفاده میکنند؛ که دلایل ان مقرون به صرفه بودن وتاثیربیشتر آنها در بهبود برخی بیماریها در مقایسه با داروهای شیمیایی می باشد(35).

     آب بشقابی[3] یکی از گیاهان دارویی است که در طب سنتی از آن به عنوان گیاه موثر در ترمیم زخم  نام برده شده است(36) این گیاه متعلق به خانواده چتریان [4]است که درطب سنتی  کاربرد زیادی دارد، و بیشتردر جنوب شرقی اسیا ،جنوب وجنوب شرقی امریکا،سری لانکا،در نواحی مرطوب هندوستان ،پاکستان و در ایران درلاهیجان و بندرانزلی می روید. گیاهی رطوبت دوست است . اجزای اصلی آن اسیداستیک 4، اسیاتیکوزید5،اسید مادکاسسیک6 و مادکاسوزیک7 است. اثرات دارویی  نسبت داده شده به این گیاه عبارتند از: ترمیم زخم، ضدالتهاب ، ضدباکتری ، ضدقارچ، ضدافسردگی ، ضد درد، تقویت قوای حافظه ، بهبود زخم معده ، درمان اختلالات عصبی نظیر سرگیجه،رفع کم خونی ،صرع  و آسم (37).

    در مطالعات انجام شده تحمل خوراکی این دارو خوب گزارش شده است و هیچ مورد نگران کننده از نظر سلامت وایمن نبودن دارو گزارش نشده است . مصرف این گیاه در زنان باردار ،شیرده ، بیماران کلیوی ،کبدی و درماتیت تماسی ممنوع است. با داروهای ضد افسردگی تداخل داشته و باعث خواب الودگی بیشتر می شود. در موارد اندکی این دارو باعث تهوع خفیف شده است. مهمترین کنتر اندیکاسون مصرف موضعی این دارو، افراد دارای سابقه خانوادگی مثبت حساسیت و درماتیت تماسی می باشد که می تواند باعث تشدید حساسیت و درد وسوزش پوست شود (51 ).مصرف در دوزهای بالا باعث افزایش گلوکز خون وکلسترول می شود .در برخی موارد باعث تداخل با انتی بیوتیک ها می شود ( 36).دفع این داروی گیاهی بیشتر از طریق دستگاه گوارش (مدفوع) وبه میزان کمتر از طریق دستگاه کلیوی (ادرار)است (51)

    در بررسی متون صورت گرفته به اثر مثبت اسپری گیاه آب بشقابی  بر ترمیم زخم موش (38) ومطالعه ای دیگرنیز به اثرات مفید ان در ترمیم زخم قرنیه اشاره شده است (39). اثر ترمیمی این گیاه به ترکیب اسیاتیکوزید ان نسبت داده شده که  می تواند باعث افزایش کلاژن شود(36). اثرات ضددردی ان نیز مربوط به ماده ای به نام اسید اسیتیک وایزوتانکوساید است (40,41)  

    باتوجه به شیوع بالای سوختگی در کشور ما (9)و باتوجه به ماهیت منحصر به فرد درد و زخم سوختگی که میتواند مشکلات جسمی و روانی عدیده ای برای فرد، خانواده و جامعه ایجاد کرده و ضمن بررسیهای صورت گرفته در طب سنتی و نوین در مورد خواص آب بشقابی،  پی بردیم، این گیاه می تواند اثرات ضدالتهابی و ضد دردی داشته باشد.؛ که اثر ترمیمی آن در برخی مطالعات حیوانی وانسانی بررسی شده .که ازان جمله میتوان به مطالعه ای که توسط اقای ساعدی نیا وهمکارانش انجام شده وبه بررسی مقایسه ای تاثیر کرم موضعی اب بشقابی با کرم سیلور سولفادیازین دربیماران با سوختگی درجه 2 پرداختند ( 42)اشاره کرد . سالن زیبایی

     


       1- Nerve electrical stimulation

    1-sepsis

    Centella Asiatica-[3]

    3- Apiacea

    4-Acid Acitic

    5-Asiaticosid

    6- Mad cascic

    7-Mad cassosic

Comments

  • (no comments)

Post Comments

This free website is created and hosted by Website.com's Site Builder.